Τὰ Χριστούγεννα τοῦ Τεμπέλη
( Χριστουγεννιάτικον Διήγημα
τοῦ Ἀλεξ. Παπαδιαμάντη
Στὴν ταβέρνα τοῦ Πατσοπούλου, ἐνῷ ὁ βορρᾶς ἐφύσα, καὶ ὑψηλὰ εἰς τὰ βουνὰ ἐχιόνιζεν,
ἕνα
πρωί, ἐμβῆκε νὰ πίῃ ἕνα ρώμι
νὰ ζεσταθῇ ὁ
μαστρο-Παῦλος ὁ Πισκολέτος, διωγμένος ἀπὸ τὴν γυναῖκά του, ὑβρισμένος
ἀπὸ τὴν
πενθεράν του, δαρμένος ἀπὸ τὸν
κουνιάδον του, ξωρκισμένος ἀπὸ τὴν
κυρα-Στρατίναν τὴν
σπιτονοικοκυράν του, καὶ
φασκελωμένος ἀπὸ τὸν μικρὸν τριετῆ υἱόν του, τὸν ὁποῖον ὁ προκομμένος ὁ θεῖός του ἐδίδασκεν ἐπιμελῶς, ὅπως καὶ γονεῖς ἀκόμη πράττουν εἰς τὰ
«κατώτερα στρώματα», πῶς νὰ μουντζώνῃ, νὰ βρίζῃ, νὰ βλασφημῇ καὶ νὰ
κατεβάζῃ κάτω
Σταυρούς, Παναγιές, κανδήλια, θυμιατὰ καὶ κόλλυβα. Κ᾽ ἔπειτα, γράψε ἀθηναϊκὰ
διηγήματα!
Ὁ προβλεπτικὸς ὁ κάπηλος, διὰ νὰ ἔρχωνται ἀσκανδαλίστως
νὰ
ψωνίζουν αἱ καλαὶ οἰκοκυράδες,
αἱ
γειτόνισσαι, εἶχε σιμὰ εἰς τὰ βαρέλια καὶ τὰς φιάλας, πρὸς ἐπίδειξιν μᾶλλον, ὀλίγον σάπωνα, κόλλαν, ὀρύζιον καὶ
ζάχαριν, εἶχε δὲ καὶ μύλον
διὰ νὰ κόπτῃ καφέν.
Ἀλλ᾽ ἔβλεπες
πρωὶ καὶ βράδυ νὰ ἐξέρχωνται, ἀτημέλητοι καὶ μισοκτενισμέναι, γυναῖκες φέρουσαι τὴν μίαν χεῖρα ὑπὸ τὴν πτυχὴν τῆς ἐσθῆτος, παρὰ τὸ ἰσχίον,
καὶ τοῦτο ἐσήμαινεν,
ὅτι τὸ ὀψώνιον
δὲν ἦτο σάπων, οὔτε ὀρύζιον ἢ
ζάχαρις.
Ἤρχετο πολλάκις τῆς ἡμέρας ἡ γρια-Βασίλω, πτωχή, ἔρημη καὶ ξένη
στὰ ξένα, ἥτις δὲν εἶχε προλήψεις, κ᾽ ἔπινε
φανερὰ τὸ ρούμι της. Ἤρχετο
καὶ ἡ κυρα-Κώσταινα ἡ Κλησιάρισσα, ἥτις ἐβοηθοῦσε τὸ κατὰ δύναμιν εἰς τὴν ἐκκλησίαν,
ἱσταμένη
πλησίον τοῦ
μανουαλίου, διὰ νὰ κολλᾷ τὰ κηρία, καὶ ὅσας πεντάρας ἔπαιρνε τὴν
Κυριακήν, ὅλας τὰς ἔπινε, μετ᾽ εὐσυνειδήτου
ἀκριβείας,
τὴν
Δευτέραν, Τρίτην καὶ
Τετάρτην.
Ἤρχετο κ᾽ ἡ Στρατίνα, νοικοκυρὰ μὲ δύο
σπίτια, ὁποὺ ἐφώναζεν
εἰς τὴν αὐλόπορταν,
εἰς τὸν δρόμον καὶ εἰς τὸ καπηλεῖον ὅλα τὰ μυστικά της, δηλ. τὰ μυστικὰ τῶν ἄλλων,
καὶ μέρος
μὲν αὐτῶν ἔμενον
εἰς τὴν αὐλήν,
μέρος δὲ ἔπιπτον εἰς τὸ καπηλεῖον, καὶ τὰ
περισσότερα ἐχύνοντο
εἰς τὸν δρόμον· κ᾽ ἐξωνομάτιζε* τὸν κόσμον, ποία νοικάρισσα τῆς καθυστερεῖ δύο
νοίκια, ποῖος ὀφειλέτης τῆς
χρεωστεῖ τὸν τόκον, ποία γειτόνισσα τῆς ἐπῆρεν ἕνα εἶδος, δανεικὸν κι ἀγύριστον. Ὁ
μαστρο-Δημήτρης ὁ
φραγκορράφτης τῆς ἐχρωστοῦσε τρία
νοίκια, ὁ
μαστρο-Παῦλος ὁ Πισκολέτος πέντε, καὶ τὸν μῆνα ποὺ ἔτρεχεν, ἕξ. Ἡ Λενιὼ ἡ κουμπάρα της τῆς πέρασε δευτέραν ὑποθήκην μὲ δόλον
εἰς τὸ σπίτι, καὶ τώρα ἦτον ἀνάγκη νὰ τρέχῃ εἰς δικηγόρους
καὶ
συμβολαιογράφους διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ δίκαιά
της. Ἡ
Κατίνα, ἡ ἀνεψιά της ἀπ᾽ τὸν πρῶτον ἄνδρα
της, τῆς εἶχεν ἀφήσει ἕνα ἀμανάτι
διὰ νὰ τὴν
δανείσῃ δέκα
δραχμάς, καὶ τώρα
κατὰ τὴν ἐκτίμησιν
δύο χρυσοχόων ἀπεδείχθη
ὅτι τὸ ἀσημικὸν ἦτο
κάλπικον καὶ δὲν ἤξιζεν οὔτε ὅσον ἤξιζαν τὰ δύο
φυσέκια μὲ τὲς σκουριασμένες μπακίρες ― τὰς ὁποίας, ἀφοῦ, κατὰ τὴν
συνήθειάν της (αὐτὸ δὲν τὸ ἔλεγεν, ἀλλ᾽ ἦτο γνωστόν), ἔβγαλεν ἔξω τὸν γερο-Στρατήν, τὸν ἄνδρα
της, τὴν κόρην
της, τὴν
Μαργαρίταν, καὶ τὴν ἐγγονήν
της, τὴν Λενούλαν, ἤνοιξε τὴν
κρύπτην, ἀπέθεσεν
ἐκεῖ τὸ ἐνέχυρον, ἔβγαλε τὸ κομπόδεμα, ἔλαβε τὰ φυσέκια, καὶ τὰ ἐνεχείρισε
μὲ
τρόπον, ὁποὺ ἐσήμαινε
νὰ τὰ δώσῃ καὶ νὰ μὴν τὰ δώσῃ, κ᾽ ἐφαίνοντο ὡς νὰ ἐκολλοῦσαν στὰ χέρια
της, εἰς τὴν πτωχὴν τὴν Κατίναν.